Kληρονομική διαδοχή – Τρόπος φορολόγησης περιουσιακών στοιχείων, Έλληνα υπηκόου, κείμενων στην Ελλάδα και στις Η.Π.Α.

Kληρονομική διαδοχή – Τρόπος φορολόγησης περιουσιακών στοιχείων, Έλληνα υπηκόου, κείμενων στην Ελλάδα και στις Η.Π.Α.

Σύμφωνα με τον άρθρο 3 του Κώδικα Διατάξεων Φορολογίας Κληρονομιών, Δωρεών, Γονικών Παροχών και Κερδών από Τυχερά Παίγνια (ν.2961/2001 – στο εξής ο «Κώδικας»), σε φόρο κληρονομιάς στην Ελλάδα υποβάλλεται:

• Η κείμενη στην Ελλάδα οποιασδήποτε φύσεως περιουσία, η οποία ανήκει είτε σε ημεδαπούς είτε σε αλλοδαπούς.
• Η κείμενη στην αλλοδαπή ενσώματη ή ασώματη κινητή περιουσία `Έλληνα υπηκόου, που έχει την κατοικία του οπουδήποτε, καθώς και αλλοδαπού που έχει την κατοικία του στην Ελλάδα.

Αναφορικά με τη Σύμβαση μεταξύ Ελλάδας και ΗΠΑ (Ν.Δ.2734/1953, ΦΕΚ Α’ 329/12.11.1953 – εφεξής «ΣΑΔΦ») για την αποφυγή διπλής φορολογίας σε σχέση με τους φόρους των περιουσιών αποβιωσάντων προσώπων, ισχύουν τα ακόλουθα:

• Ακίνητη ιδιοκτησία κειμένη στην Ελλάδα δεν θα υπόκειται σε φόρο στις Η.Π.Α.
• Ακίνητη ιδιοκτησία κειμένη στις Η.Π.Α. δεν θα υπόκειται σε φόρο Ελλάδα.
• Στοιχεία ενσώματης κινητής περιουσίας, ως και τα τραπεζογραμμάτια και κάθε είδος χρημάτων, αποτελούν νόμιμο μέσον πληρωμής στον τόπο εκδόσεως ως και επιταγές, θεωρούνται κείμενα όπου φυσικώς βρίσκονται κατά τον χρόνο του θανάτου του αποβιώσαντος.
• Μετοχές εταιρείας (περιλαμβανομένων των μετοχών που κρατούνται προς όφελος του αποβιώσαντος υπό προσώπου ορισθέντος από αυτόν) θεωρούνται ως κείμενες στον τόπο όπου η εταιρεία έχει ιδρυθεί ή οργανωθεί.
• Ομολογίες, καταθέσεις σε τράπεζες και απαιτήσεις οιασδήποτε άλλης φύσεως, εξασφαλισμένες ή μη και κάθε άλλο περιουσιακό στοιχείο μη αναφερόμενο ανωτέρω, θεωρούνται ως κείμενα στο κράτος στο οποίο ο αποβιώσας είχε την κατοικία του κατά τον χρόνο θανάτου του.
• Το συμβαλλόμενο κράτος στο οποίο κατά τον χρόνο του θανάτου κατοικεί ο αποβιώσασας ή είναι πολίτης ή υπήκοος αυτού και επιβάλλει φόρο, θα χορηγεί έκπτωση για το ποσό του επιβαλλομένου φόρου από το άλλο συμβαλλόμενο κράτος για περιουσιακά στοιχεία κείμενα στο έδαφος του άλλου αυτού συμβαλλομένου κράτους και περιληφθέντα για φορολογικούς σκοπούς από αμφότερα τα κράτη και το ποσό της έκπτωσης δεν θα υπερβαίνει του επιβληθέντος από το πρώτο κράτος φόρου που αναλογεί στα ίδια περιουσιακά στοιχεία.
• Δεν χορηγείται έκπτωση για περιουσιακά στοιχεία κείμενα ή θεωρούμενα ως κείμενα σε αμφότερα τα συμβαλλόμενα κράτη.

Τρόπος υπολογισμού φόρου κληρονομιάς

Ο επιβαλλόμενος φόρος προσδιορίζεται ανάλογα με την καθαρή αξία της κληρονομικής μερίδας και τη συγγενική σχέση του κληρονόμου με τον κληρονομούμενο, με βάση την οποία οι φορολογούμενοι κατατάσσονται σε τρεις (3) κατηγορίες.

 

Στην Α΄ κατηγορία εντάσσονται:

 

α) ο σύζυγος του κληρονομουμένου,

β) το πρόσωπο το οποίο είχε συνάψει σύμφωνο συμβίωσης με τον κληρονομούμενο κατά τις διατάξεις του ν. 3719/

2008 και το οποίο λύθηκε με το θάνατο αυτού, εφόσον η συμβίωση είχε διάρκεια τουλάχιστον δύο ετών,

γ) οι κατιόντες πρώτου βαθμού (τέκνα από νόμιμο γάμο, τέκνα χωρίς γάμο έναντι της μητέρας, αναγνωρισθέντα

εκούσια ή δικαστικά έναντι του πατέρα, νομιμοποιηθέντα με επιγενόμενο γάμο ή δικαστικά έναντι και των δύο

γονέων),

δ) οι κατιόντες εξ αίματος δεύτερου βαθμού και

ε) οι ανιόντες εξ αίματος πρώτου βαθμού.

 

Στη Β` κατηγορία υπάγονται:

 

α) οι κατιόντες εξ αίματος τρίτου και επόμενων βαθμών,

β) οι ανιόντες εξ αίματος δεύτερου και επόμενων βαθμών,

γ) τα εκούσια ή δικαστικά αναγνωρισθέντα τέκνα έναντι των ανιόντων του πατέρα που τα αναγνώρισε,

δ) οι κατιόντες του αναγνωρισθέντος έναντι του αναγνωρίσαντος και των ανιόντων αυτού,

ε) οι αδελφοί (αμφιθαλείς ή ετεροθαλείς),

στ) οι συγγενείς εξ αίματος τρίτου βαθμού εκ πλαγίου,

ζ) οι πατριοί και οι μητριές,

η) τα τέκνα από προηγούμενο γάμο του συζύγου,

θ) τα τέκνα εξ αγχιστείας (γαμπροί – νύφες) και

ι) οι ανιόντες εξ αγχιστείας (πεθεροί – πεθερές).

 

Στη Γ` κατηγορία υπάγεται οποιοσδήποτε άλλος εξ αίματος ή εξ αγχιστείας συγγενής του κληρονομουμένου ή εξωτικός.

 

Ο φόρος κληρονομιάς υπολογίζεται με βάση τις ακόλουθες ανά κατηγορία φορολογικές κλίμακες:

Κατηγορία Α’
Κλίμακα (€)	Συντελεστής (%)	Φόρος κλιμακίου (€)	Φορολογητέα περιουσία (€)	Φόρος που αναλογεί (€)
150,000	–	–	150,000	–
150,000	1	1,500	300,000	1,500
300,000	5	15,000	600,000	16,500
Υπερβάλλον	10

Κατηγορία Β’
Κλίμακα (€)	Συντελεστής (%)	Φόρος κλιμακίου (€)	Φορολογητέα περιουσία (€)	Φόρος που αναλογεί (€)
30,000	–	–	30,000	–
70,000	5	3,500	100,000	3,500
200,000	10	20,000	300,000	23,500
Υπερβάλλον	20

Κατηγορία Γ’
Κλίμακα (€)	Συντελεστής (%)	Φόρος κλιμακίου (€)	Φορολογητέα περιουσία (€)	Φόρος που αναλογεί (€)
6,000	–	–	6,000	–
66,000	20	13,200	72,000	13,200
195,000	30	58,500	267,000	71,700
Υπερβάλλον	40

Σημειώνεται ότι η απόκτηση αιτία θανάτου περιουσιακών στοιχείων μέχρι του ποσού των τετρακοσίων χιλιάδων (400.000) ευρώ ανά δικαιούχο, εφόσον δικαιούχοι είναι σύζυγος και ανήλικα τέκνα του κληρονομουμένου απαλλάσσεται, οπότε δεν ισχύει το πρώτο ως άνω αφορολόγητο κλιμάκιο της κλίμακας και περιορίζονται αντίστοιχα τα επόμενα κλιμάκια. Η απαλλαγή για τον επιζώντα σύζυγο παρέχεται εφόσον η έγγαμη συμβίωση είχε διάρκεια τουλάχιστον πέντε (5) ετών.

Στην κτήση αιτία θανάτου συνυπολογίζονται οι δωρεές εν ζωή ή αιτία θανάτου και οι γονικές παροχές του κληρονομουμένου προς τον κληρονόμο, εφόσον η φορολογική υποχρέωση γι’ αυτές γεννήθηκε σε χρόνο που το δικαίωμα του δημοσίου δεν έχει παραγραφεί, δηλαδή δωρεές που έλαβαν χώρα από την 01.01.2009 μέχρι και τις 30.09.2021 (πλην των χρηματικών γονικών παροχών και δωρεών που φορολογούνταν αυτοτελώς). Για τον συνυπολογισμό των κτήσεων αυτών λαμβάνεται υπόψη η αξία που είχε υπαχθεί σε φόρο κατά το χρόνο γένεσης της φορολογικής υποχρέωσης αυτών και όχι τα απαλλασσόμενα ποσά.

Τέλος, στη Δήλωση Φόρου Κληρονομιάς δηλώνεται από όλους τους κληρονόμους, εκτός από το ενεργητικό της κληρονομιάς και το σύνολο του παθητικού αυτής, στο οποίο περιλαμβάνονται τα βέβαια και εκκαθαρισμένα χρέη του κληρονομούμενου που νόμιμα υφίστανται κατά την ημερομηνία θανάτου του.

Απαλλαγές από τον φόρο κληρονομιάς

Απαλλάσσονται από τον φόρο κληρονομιάς μεταξύ άλλων:

• Η κινητή περιουσία που βρίσκεται στην αλλοδαπή `Έλληνα υπηκόου που είναι εγκατεστημένος σε αυτή για δέκα (10) τουλάχιστον συναπτά έτη.

• Η χρηματική κατάθεση σε τράπεζα σε ευρώ ή σε ξένο νόμισμα στο όνομα δύο ή περισσοτέρων δικαιούχων από κοινού, καθώς και οι κοινοί λογαριασμοί λοιπών χρηματοπιστωτικών προϊόντων της ημεδαπής ή της αλλοδαπής, ανεξάρτητα από την κατοικία των συνδικαιούχων, μετά τον θάνατο οποιουδήποτε εξ αυτών για όλους τους επιζώντες συνδικαιούχους, στους οποίους περιέρχεται αυτοδίκαια, και μέχρι τον τελευταίο από αυτούς. Μόνη προϋπόθεση για την απαλλαγή από το φόρο κληρονομιάς είναι να έχει τεθεί ρητά στην τραπεζική σύμβαση ο πρόσθετος όρος ότι με το θάνατο οποιουδήποτε δικαιούχου η κατάθεση και ο λογαριασμός αυτής περιέρχεται αυτοδίκαια στους λοιπούς επιζώντες μέχρι τον τελευταίο από αυτούς. Η απαλλαγή αυτή δεν ισχύει για χρηματικές καταθέσεις και λογαριασμούς που τηρούνται σε μη συνεργάσιμα στον φορολογικό τομέα κράτη και σε κράτη που δεν έχουν συνάψει και δεν εφαρμόζουν με την Ελλάδα σύμβαση διοικητικής συνδρομής στον φορολογικό τομέα ή δεν έχουν υπογράψει και δεν εφαρμόζουν με την Ελλάδα την Πολυμερή Συμφωνία Αρμόδιων Αρχών για την Αυτόματη Ανταλλαγή Πληροφοριών Χρηματοοικονομικών Λογαριασμών που έχει κυρωθεί με τον ν.4428/2016.

Έκπτωση φόρου αλλοδαπής

Από το φόρο που προκύπτει για το σύνολο της αξίας της κληρονομιαίας περιουσίας, εκπίπτει ο φόρος που αποδεδειγμένα καταβλήθηκε σε ένα ή περισσότερα αλλοδαπά κράτη για την κινητή περιουσία που βρίσκεται σε αυτά και μέχρι το ποσό του φόρου που αναλογεί για την περιουσία που βρίσκεται σε καθένα αλλοδαπό κράτος. Ως φόρος που καταβλήθηκε ή βεβαιώθηκε στην αλλοδαπή, για την έκπτωση, λογίζεται εκείνος ο οποίος βαρύνει την περιουσία που φορολογείται στην Ελλάδα και καταβλήθηκε ή βεβαιώθηκε υπέρ του αλλοδαπού κράτους ή, προκειμένου για ομοσπονδιακό κράτος, και ο υπέρ των ομόσπονδων κρατών ή πολιτειών φόρος.

Για την εξεύρεση του ποσού που εκπίπτει, ο φόρος που προκύπτει για το σύνολο της αξίας της κληρονομιαίας περιουσίας επιμερίζεται ανάλογα με τα μέρη αυτής που βρίσκονται στην Ελλάδα και σε καθένα αλλοδαπό κράτος. Ο φόρος που οφείλεται δεν μπορεί να είναι μικρότερος από το φόρο που αναλογεί στα περιουσιακά στοιχεία που βρίσκονται στην Ελλάδα, χωρίς το συνυπολογισμό των στοιχείων της αλλοδαπής που φορολογούνται στην Ελλάδα.

Η αίτηση για την έκπτωση του φόρου που καταβλήθηκε ή βεβαιώθηκε στην αλλοδαπή, με σχετική βεβαίωση της αλλοδαπής φορολογικής αρχής, υποβάλλεται εντός πενταετίας (5ετίας) από την οριστική εκκαθάριση του φόρου αυτού.

Παράδειγμα:

O K, Έλληνας υπήκοος, απεβίωσε στην Ελλάδα το έτος 2025 και άφησε μοναδικό κληρονόμο, δυνάμει εξ αδιαθέτου διαδοχής το ενήλικο τέκνο του Α. Πως θα υπολογιστεί ο φόρος κληρονομιάς στην Ελλάδα για τα ακόλουθα περιουσιακά στοιχεία:

Περιουσιακά στοιχεία:

• Ακίνητη περιουσία στην Ελλάδα συνολικής αξίας 700.000 ευρώ.
• Ακίνητη περιουσία στις Η.Π.Α. συνολικής αξίας 2.000.000 ευρώ.
• Χρηματοοικονομικά προϊόντα στην Ελλάδα συνολικής αξίας 500.000 ευρώ.
• Χρηματοοικονομικά προϊόντα στις Η.Π.Α. συνολικής αξίας 800.000 ευρώ.
• Κοινός λογαριασμός συνολικής αξίας 2.000.000

Προγενέστερη γονική παροχή:

Το έτος 2022 ο Κ είχε προβεί σε γονική παροχή ακινήτου στο τέκνο του Α, ύψους 200.000 ευρώ.

 

Απάντηση:

Αναφορικά με την ακίνητη περιουσία στις Η.Π.Α. συνολικής αξίας 2.000.000 ευρώ, δεν θα φορολογηθεί στην Ελλάδα σύμφωνα με το άρθρο 3 του Κώδικα και το άρθρο 3 παρ. 2 της ΣΑΔΦ μεταξύ Ελλάδος – Η.Π.Α.

Επίσης, η γονική παροχή ακινήτου εφόσον έλαβε χώρα το έτος 2022, δεν θα συνυπολογιστεί για τον υπολογισμό του φόρου κληρονομιάς.

Ο κοινός λογαριασμός απαλλάσσεται από τον φόρο κληρονομιάς, αλλά θα δηλωθεί στη δήλωση φόρου κληρονομιάς ως απαλλασσόμενο ποσό.

Τα λοιπά περιουσιακά στοιχεία συνολικής αξίας 2.000.000 θα φορολογηθούν ως ακολούθως:

Αξία κληρονομιαίας                         περιουσίας	Συντελεστής (%)	Φόρος κλιμακίου (€)
150,000	–	–
150,000	1	1,500
300,000	5	15,000
1.400.000	10	140.000
Συνολικός φόρος κληρονομιάς	140,000 ευρώ

Σημειώνεται ότι από τον ως άνω φόρο που προκύπτει για το σύνολο της αξίας της κληρονομιαίας περιουσίας, εκπίπτει ο φόρος που αποδεδειγμένα καταβλήθηκε στις Η.Π.Α. για την κινητή περιουσία που βρίσκεται σε αυτή.

 

 

 

 

* Οι πληροφορίες είναι ακριβείς με βάση τα δεδομένα που είναι γνωστά στο συντάκτη κατά το χρόνο συγγραφής του άρθρου. Δεν έχουμε υποχρέωση να επικαιροποιούμε τα αναρτημένα άρθρα. Η δικηγορική μας εταιρεία δεν αναλαμβάνει ευθύνη έναντι οποιουδήποτε τρίτου που δεν είναι εντολέας μας και δεν έχει υπογράψει τους όρους συνεργασίας μας.