a

Copyright 2023 Ιάσων Σκουζός TaxLaw.
All Rights Reserved.

espa
Back to top

Φορολογική μεταχείριση συντάξεων Ελλήνων του εξωτερικού

Ιάσων Σκουζός - TaxLaw > Κλάδοι Δικαίου  > Φορολογικό Δίκαιο  > Φορολογική μεταχείριση συντάξεων Ελλήνων του εξωτερικού

Φορολογική μεταχείριση συντάξεων Ελλήνων του εξωτερικού

Η εθνική κυριαρχία των κρατών στον τομέα της φορολογίας και η μετακίνηση των προσώπων εντός της παγκόσμιας αγοράς καθιστά την φορολόγηση των εισοδημάτων φυσικών και νομικών προσώπων ιδιαιτέρως περίπλοκη, με αποτέλεσμα να οδηγεί πολλές φορές στην διπλή φορολόγηση του ίδιου εισοδήματος, του ίδιου προσώπου, την ίδια χρονική περίοδο σε δύο διαφορετικές χώρες. Αυτό συμβαίνει καθώς κάθε κράτος μπορεί να φορολογήσει το εισόδημα των κατοίκων του, ανεξάρτητα από τον τόπο που αυτό προκύπτει (κριτήριο κατοικίας) αλλά και το εισόδημα που προκύπτει από πηγή της χώρας, ανεξάρτητα αν το υποκείμενο είναι κάτοικος της χώρας αυτής (κριτήριο πηγής). Γι’ αυτό και τα κράτη συμβάλλονται μεταξύ τους με διεθνείς συμβάσεις με σκοπό την αποφυγή της διπλής φορολογίας.

Σημειώνουμε ότι, οι συμβάσεις αυτές κατανέμουν την έκταση της φορολογικής εξουσίας μεταξύ των συμβαλλομένων μερών. Πιο συγκεκριμένα:

  • Για ορισμένες κατηγορίες εισοδήματος απονέμεται αποκλειστική φορολογική αρμοδιότητα μόνον στο ένα από τα συμβαλλόμενα κράτη.
  • Για άλλες κατηγορίες εισοδήματος απονέμεται φορολογική αρμοδιότητα και στα δύο συμβαλλόμενα κράτη.

               Συνακόλουθα, η φορολογική μεταχείριση εισοδήματος ενός προσώπου διαφέρει αν η Ελλάδα έχει συνάψει Σύμβαση Αποφυγής Διπλής Φορολογίας (ΣΑΔΦ) με την άλλη χώρα ή όχι.

               Εν προκειμένω, εξετάζοντας την φορολόγηση του εισοδήματος από συντάξεις, θα διαχωρίσουμε την περίπτωση που η Ελλάδα έχει υπογράψει ΣΑΔΦ με την άλλη χώρα, καθώς σε αυτή την περίπτωση η ΣΑΔΦ, που έχει κυρωθεί με το άρθρο 28 του Συντάγματος υπερέχει του εσωτερικού δικαίου και εφαρμόζεται κατά προτεραιότητα, και την περίπτωση που δεν έχει υπογράψει ΣΑΔΦ, και άρα εφαρμόζονται οι διατάξεις του εσωτερικού δικαίου των κρατών.

Στην περίπτωση που η Ελλάδα έχει υπογράψει ΣΑΔΦ

Η Ελλάδα έχει υπογράψει ήδη ΣΑΔΦ με 57 χώρες και είναι σε διαπραγμάτευση με ορισμένες ακόμα, μεταξύ των οποίων και η Αυστραλία. Κατά τη διαδικασία σύναψης των ΣΑΔΦ και την εφαρμογή τους η Ελλάδα ακολουθεί το Πρότυπο Σύμβασης του Ο.Ο.Σ.Α. (Model Tax Convention on Income and on Capital) και αντίστοιχα τα ερμηνευτικά του σχόλια. Σύμφωνα με αυτά, η φορολόγηση των συντάξεων και άλλων παρόμοιων πληρωμών προβλέπεται στις διατάξεις των άρθρων 18 και 19. Ειδικότερα:

  • το άρθρο 18 των ΣΑΔΦ περιλαμβάνει διατάξεις για τη φορολόγηση των συντάξεων που καταβάλλονται για εξαρτημένη εργασία στον ιδιωτικό τομέα. Περιλαμβάνονται οι συντάξεις που καταβάλλονται αφενός απευθείας στους πρώην εργαζόμενους αφετέρου πληρωμές προς άλλους δικαιούχους (π.χ. επιζών σύζυγος, σύντροφος ή τέκνο των εργαζομένων).
  • Το άρθρο 19 των ΣΑΔΦ εφαρμόζεται για τις συντάξεις που καταβάλλονται για υπηρεσίες που παρασχέθηκαν προς ένα κράτος ή μία πολιτική υποδιαίρεση ή τοπική αρχή αυτού εφαρμόζονται οι διατάξεις της παρ. 2 του άρθρου 19 (Κυβερνητικές υπηρεσίες), εξαιρουμένων των διατάξεων της παρ. 3 του άρθρου 19 που αναφέρονται σε υπηρεσίες που παρασχέθηκαν σε σχέση με επιχειρηματική δραστηριότητα που ασκείται από ένα κράτος ή μία πολιτική υποδιαίρεση ή τοπική αρχή αυτού. Πρόκειται για περιπτώσεις όπου το κράτος παρέχει υπηρεσίες οι οποίες δεν εντάσσονται στον πυρήνα των κρατικών λειτουργιών αλλά αποσκοπούν στην επίτευξη κέρδους.
  • Οι καταβολές κοινωνικής ασφάλισης που δεν εμπίπτουν στα άρθρα 18 ή 19 εμπίπτουν στο άρθρο 21 του Προτύπου (άλλα Εισοδήματα). Επομένως σε αυτή τη διάταξη εμπίπτουν οι καταβολές προς αυτοαπασχολούμενους καθώς και οι συντάξεις που βασίζονται αποκλειστικά σε πόρους, στην ηλικία ή τυχόν αναπηρία οι οποίες θα καταβάλλονταν ούτως ή άλλως ανεξαρτήτως της προηγούμενης εξαρτημένης εργασίας ή των παραμέτρων αυτής.

Ωστόσο, για τις Συμβάσεις οι οποίες είχαν συναφθεί είτε προγενέστερα του Προτύπου είτε κατά τα πρώτα έτη υιοθέτησής του, η διάταξη για τη φορολογική μεταχείριση των συντάξεων περιλαμβάνει συντάξεις και παροχές που καταβάλλονται για εξαρτημένη εργασία αλλά και για ανεξάρτητες προσωπικές υπηρεσίες (βλ. ΣΑΔΦ με Ην. Βασίλειο, ΗΠΑ, Γαλλία, Γερμανία κλπ.)

Αναφορικά με το δικαίωμα φορολόγησης του εισοδήματος από συντάξεις, στις ΣΑΔΦ διακρίνονται οι εξής περιπτώσεις:

  • Το εισόδημα από σύνταξη μπορεί να φορολογηθεί και στη χώρα πηγής και στη χώρα κατοικίας (πχ ΣΑΔΦ Ελλάδας- Καναδά (ν. 3824/2010): άρθρο 18 «Συντάξεις και πρόσοδοι που προκύπτουν σ’ ένα Συμβαλλόμενο Κράτος και καταβάλλονται σε κάτοικο του άλλου Συμβαλλόμενου Κράτους μπορούν να φορολογούνται σ’ αυτό το άλλο Κράτος»). Στην περίπτωση αυτή, για την αποφυγή της διπλής φορολόγησης εφαρμόζεται tax credit: δηλαδή ο φόρος που έχει παρακρατηθεί από το κράτος της πηγής συμψηφίζεται από το κράτος κατοικίας του δικαιούχου μέχρι του ποσού του φόρου που αναλογεί για το ίδιο εισόδημα στο κράτος κατοικίας.

Αν η Ελλάδα δεν έχει υπογράψει ΣΑΔΦ

Στην περίπτωση που δεν υφίσταται ΣΑΔΦ, τότε η φορολόγηση του εισοδήματος θα γίνεται με βάση το εθνικό δίκαιο του κάθε κράτους, με κίνδυνο την διπλή  φορολόγηση. Στην περίπτωση της Ελλάδας εφαρμόζονται οι διατάξεις του εσωτερικού δικαίου, του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ν. 4172/2013).

Α) Γενικές διατάξεις

Πιο συγκεκριμένα, το εισόδημα από σύνταξη που λαμβάνει φορολογικός κάτοικος Ελλάδας από την αλλοδαπή φορολογείται στην Ελλάδα, εφόσον η Ελλάδα φορολογεί το παγκόσμιο εισόδημα του Έλληνα φορολογικού κατοίκου.

Επίσης, το εισόδημα από συντάξεις που καταβάλλονται από το Ελληνικό Δημόσιο, από ημεδαπό κύριο και επικουρικό φορέα υποχρεωτικής ασφάλισης, καθώς και από επαγγελματικά ταμεία που έχουν συσταθεί με νόμο στην Ελλάδα θεωρείται εισόδημα ημεδαπής και φορολογείται στην Ελλάδα, αφενός του φορολογικού κατοίκου Ελλάδας, αφετέρου του φορολογικού κατοίκου αλλοδαπής.

Ως ακαθάριστο εισόδημα από συντάξεις θεωρούνται:

  • συντάξεις που χορηγούνται από κύριο και επικουρικό φορέα υποχρεωτικής ασφάλισης, καθώς και από επαγγελματικά ταμεία που έχουν συσταθεί με νόμο,
  • το ασφάλισμα που καταβάλλεται εφάπαξ ή με τη μορφή περιοδικής παροχής στο πλαίσιο ομαδικών ασφαλιστηρίων συνταξιοδοτικών συμβολαίων.

Αναφορικά με τον φορολογικό συντελεστή, το εισόδημα από σύνταξη, όπως και το εισόδημα από μισθωτή εργασία φορολογείται με βάση την ακόλουθη κλίμακα:

Εισόδημα σε ευρώ Φορολογικός συντελεστής %
0-10.000 9
10.001- 20.000 22
20.001- 30.000 28
30.001- 40.000 36
40.001- 44

Β) φορολογικό κίνητρο του άρθρου 5Β ν. 4172/2013

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι από το φορολογικό έτος 2020 υφίσταται ένα φορολογικό κίνητρο για συνταξιούχους, κατοίκους αλλοδαπής που μεταφέρουν την φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα.

Με τη διάταξη του άρθρου 5Β του ν. 4172/2013, φυσικό πρόσωπο- συνταξιούχος, το οποίο μεταφέρει τη φορολογική κατοικία του στην Ελλάδα, υπάγεται σε εναλλακτικό τρόπο φορολόγησης για το εισόδημα που προκύπτει στην αλλοδαπή. Πιο συγκεκριμένα καταβάλλει για κάθε φορολογικό έτος αυτοτελώς φόρο με συντελεστή 7% για το σύνολο του εισοδήματός του που αποκτήθηκε στην αλλοδαπή, ενώ δεν επιβάλλεται ειδική εισφορά αλληλεγγύης του άρθρου 43Α του ν. 4172/2013.

Για την υπαγωγή στο καθεστώς αυτό, πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά οι εξής προϋποθέσεις:

α) ο αιτών δεν ήταν φορολογικός κάτοικος Ελλάδας τα προηγούμενα 5 από τα 6 έτη πριν από τη μεταφορά της φορολογικής κατοικίας του στην Ελλάδα, και

β) ο αιτών μεταφέρει τη φορολογική του κατοικία από κράτος με το οποίο είναι σε ισχύ συμφωνία διοικητικής συνεργασίας στον τομέα της φορολογίας με την Ελλάδα.

Ο φόρος καταβάλλεται για κάθε φορολογικό έτος σε 1 δόση μέχρι την τελευταία εργάσιμη ημέρα του μηνός Ιουλίου και δεν συμψηφίζεται με άλλες φορολογικές υποχρεώσεις.

Για την απόδειξη της ιδιότητας του συνταξιούχου αλλοδαπής, απαιτείται η προσκόμιση στη φορολογική αρχή οποιουδήποτε εγγράφου από τον ασφαλιστικό φορέα ή άλλη δημόσια αρχή ή επαγγελματικό ταμείο ή ασφαλιστική εταιρία, από το οποίο να προκύπτει η καταβολή σύνταξης, στην αλλοδαπή, δηλαδή από κύριο και επικουρικό φορέα υποχρεωτικής ασφάλισης, από επαγγελματικά ταμεία που έχουν συσταθεί με νόμο, ή η καταβολή ασφαλίσματος (εφάπαξ ή με τη μορφή περιοδικής παροχής) στο πλαίσιο ομαδικών ασφαλιστηρίων συνταξιοδοτικών συμβολαίων.

Η αίτηση μεταφοράς της φορολογικής κατοικίας με υπαγωγή στον εναλλακτικό τρόπο φορολόγησης υποβάλλεται στη Φορολογική Διοίκηση από το φυσικό πρόσωπο συνταξιούχο μέχρι τις 31 Μαρτίου του εκάστοτε φορολογικού έτους. Εντός 60 ημερών από την υποβολή της αίτησης, η Φορολογική Διοίκηση εξετάζει την αίτηση και εκδίδει απόφαση, ενώ η εφαρμογή του καθεστώτος αρχίζει από το επόμενο φορολογικό έτος για το οποίο υποβάλλεται η αίτηση του φυσικού προσώπου για την υπαγωγή του στις διατάξεις του παρόντος και λήγει μετά το πέρας 15 φορολογικών ετών.

Συνοψίζοντας, η φορολογική μεταχείριση του εισοδήματος από συντάξεις είναι πολυπαραγοντική και γι’ αυτό, προκειμένου να διαπιστωθεί που θα φορολογηθεί το εισόδημα αυτό θα πρέπει να γίνεται σαφές πρώτον αν η Ελλάδα έχει υπογράψει ΣΑΔΦ με το άλλο κράτος ή όχι και δεύτερον η σύνταξη αν καταβάλλεται από δημόσιο ή ιδιωτικό φορέα.

 

*             Οι πληροφορίες είναι ακριβείς με βάση τα δεδομένα που είναι γνωστά στον συγγραφεά κατά τον χρόνο σύνταξης του άρθρου. Δεν  έχουμε υποχρέωση να επικαιροποιούμε τα αναρτημένα άρθρα. Η δικηγορική μας εταρεία δεν αναλαμβάνει ευθύνη έναντι οποιουδήποτε τρίτου που δεν είναι πελάτης και δεν έχει υπογράψει τους όρους συνεργασίας μας.

error: Content is protected !!