Αντικείμενο του φόρου

Ο φόρος επιβάλλεται  στο συνολικό, από κάθε πηγή, καθαρό εισόδημα, που αποκτάται από τα ημεδαπά νομικά πρόσωπα κερδοσκοπικού χαρακτήρα (εκτός των ομορρύθμων και ετερορρύθμων εταιριών), και από τις αλλοδαπές εταιρείες και οργανισμούς. Επίσης επιβάλλεται στα εισοδήματα των ημεδαπών και αλλοδαπών νομικών προσώπων μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα.

Ο φόρος επιβάλλεται για κάθε οικονομικό έτος στο συνολικό καθαρό εισόδημα, το οποίο αποκτήθηκε από τα ημεδαπά και αλλοδαπά νομικά πρόσωπα κερδοσκοπικού χαρακτήρα, κατά το αμέσως προηγούμενο διαχειριστικό έτος και από τα ημεδαπά και αλλοδαπά νομικά πρόσωπα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, κατά το αμέσως προηγούμενο ημερολογιακό έτος.

Για τον καθορισμό των φορολογικών υποχρεώσεων των νομικών προσώπων γίνεται διάκριση μεταξύ ημεδαπών και αλλοδαπών νομικών προσώπων. Για το χαρακτηρισμό ανώνυμης εταιρείας ή νομικού προσώπου  γενικά ως ημεδαπού, λαμβάνεται υπόψη η πραγματική έδρα του νομικού προσώπου κατά το δίκαιο της οποίας έχει συσταθεί και λειτουργεί (άρθρο 10 Α.Κ.). Επομένως, τα νομικά πρόσωπα που έχουν την έδρα τους στην Ελλάδα, κατά τους νόμους της οποίας έχουν συσταθεί και λειτουργούν, θεωρούνται ως ημεδαπά, ενώ τα λοιπά νομικά πρόσωπα που έχουν την έδρα τους στην αλλοδαπή θεωρούνται ως αλλοδαπά. Τα ανωτέρω είναι σύμφωνα με την αρ. 496/1973 γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και με τις απόψεις της Διοίκησης (Υπ. Οικ. Εγκ. 139/1958 παρ.5).

Τα ημεδαπά νομικά πρόσωπα έχουν απεριόριστη φορολογική υποχρέωση, δηλαδή υπόκεινται στο φόρο εισοδήματος, τόσο τα εισοδήματα αυτών τα οποία προκύπτουν στην ημεδαπή, όσο και τα εισοδήματα τα οποία προκύπτουν στην αλλοδαπή.

Αντίθετα, τα αλλοδαπά νομικά πρόσωπα έχουν περιορισμένη φορολογική υποχρέωση, δηλαδή υπόκεινται σε φόρο εισοδήματος μόνο τα εισοδήματα τα οποία προκύπτουν από τη μόνιμη εγκατάσταση που έχουν στην Ελλάδα.

Υποκείμενο του φόρου

Τα υποκείμενα σε φόρο εισοδήματος νομικά πρόσωπα διακρίνονται σε δύο κατηγορίες :

Στα νομικά πρόσωπα κερδοσκοπικού χαρακτήρα, στα οποία περιλαμβάνονται:

Α) Οι ημεδαπές  ανώνυμες εταιρείες , ήτοι οι εταιρείες που διέπονται από τις διατάξεις του Κ.Ν. 2190/1920.

Β) Οι ημεδαπές εταιρείες περιορισμένης ευθύνης, ήτοι οι εταιρείες που διέπονται από τις διατάξεις του Ν.3190/1955.

Γ) Οι δημόσιες, δημοτικές και κοινοτικές επιχειρήσεις και εκμεταλλεύσεις κερδοσκοπικού χαρακτήρα, αποτελούσες ή όχι ίδια νομικά πρόσωπα.

Δ) Οι συνεταιρισμοί που έχουν συσταθεί νόμιμα και οι ενώσεις αυτών (προμηθευτικοί, καταναλωτικοί, βιοτεχνικοί, αστικοί, αγροτικοί, οικοδομικοί, πιστωτικοί κ.τ.λ.)

Ε) Οι αλλοδαπές επιχειρήσεις, οι οποίες λειτουργούν στην Ελλάδα με οποιοδήποτε τύπο εταιρείας και οι αλλοδαποί οργανισμοί, οι οποίοι αποβλέπουν στην απόκτηση οικονομικών ωφελημάτων.

2.            Στα νομικά πρόσωπα Δημοσίου ή Ιδιωτικού Δικαίου, ημεδαπά ή αλλοδαπά μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, στα οποία ενδεικτικά περιλαμβάνονται:

Α) Τα φιλανθρωπικά νομικά πρόσωπα (ορφανοτροφεία, γηροκομεία κ.τ.λ.).

Β) Τα κοινωφελή νομικά πρόσωπα (νοσοκομεία κ.τ.λ.)

Γ) Τα πάσης φύσεως κοινωφελή ιδρύματα.

Δ) Τα εν γένει νομικά πρόσωπα που δεν επιδιώκουν σκοπό κερδοσκοπικό (σωματεία, σύλλογοι κ.τ.λ.).

Iσχύον καθεστώς φορολογίας με το ν.2065/1992

Με τις διατάξεις του Ν.2065/1992 άλλαξε ριζικά ο τρόπος φορολογίας των κερδών των εταιρειών περιορισμένης ευθύνης. Κατ’ αρχή, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 1 του άρθρου 15 του Ν. 2065/1992, οι εταιρείες περιορισμένης ευθύνης που είχαν συσταθεί ή συνιστώνται  με τις διατάξεις του Ν.3190/1955 καθίστανται υποκείμενο φορολογίας του ΝΔ 3843/1958, ενώ προηγουμένως , όπως αναφέραμε πιο πάνω, διέποντο από τις διατάξεις του ΝΔ 3323/1955.

Αντικείμενο φόρου για τις εταιρείες περιορισμένης ευθύνης , σύμφωνα με τις διατάξεις α΄ της παρ. 1 του άρθρου 99  του Ν.2238/1994, είναι το συνολικό καθαρό εισόδημα ή κέρδος που προέρχεται από δραστηριότητα της στην ημεδαπή ή αλλοδαπή και τα κέρδη που διανέμουν λαμβάνονται από το υπόλοιπο των κερδών που απομένει μετά την αφαίρεση του αναλογούντος φόρου εισοδήματος. Ο συντελεστής φορολογίας των κερδών της Ε.Π.Ε. είναι 35%.

Ειδικότερα για τις Ε.Π.Ε., το άρθρο 109 παρ.2 του Ν.2238/1994, προβλέπει ότι ο πιο πάνω συντελεστής  φορολογίας 35% εφαρμόζεται στα καθαρά κέρδη που απομένουν μετά την αφαίρεση από τα συνολικά καθαρά κέρδη επιχειρηματικής αμοιβής για φυσικά πρόσωπα, διαχειριστές εταίρους και μέχρι τρεις οι οποίοι συμμετέχουν στην εταιρεία με τα μεγαλύτερα ποσοστά συμμετοχής. Η ως άνω επιχειρηματική αμοιβή θεωρείται ότι λαμβάνεται από το ήμισυ των συνολικών καθαρών κερδών της εταιρείας που δηλώνονται με την αρχική εμπρόθεσμη δήλωση φορολογίας εισοδήματος και κατά το ποσοστό συμμετοχής των διαχειριστών.

Επομένως, με βάση την επελθούσα ως άνω μεταβολή με το Ν. 2065/1992, τα κέρδη των εταιριών περιορισμένης ευθύνης φορολογούνται στο όνομα του νομικού προσώπου στο σύνολο τους, εάν δεν υπάρχει διαχειριστής εταίρος και σε περίπτωση ύπαρξης διαχειριστών εταίρων στο υπόλοιπο των κερδών που απομένει μετά την αφαίρεση επιχειρηματικής αμοιβής φορολογείται επ’ ονόματι των δικαιούχων διαχειριστών εταίρων.

Με την επιβολή του φόρου αυτού στο όνομα του νομικού προσώπου της Ε.Π.Ε. εξαντλείται η φορολογική υποχρέωση επί των κερδών αυτών  των εταίρων που συμμετέχουν στις εταιρείες αυτές.

Η εξάντληση της  φορολογικής υποχρέωσης ισχύει για όλους γενικά τους εταίρους, ημεδαπά ή αλλοδαπά φυσικά ή νομικά πρόσωπα και ανεξάρτητα αν εταίροι της Ε.Π.Ε. είναι αλλοδαπές επιχειρήσεις εγκατεστημένες σε χώρες με τις οποίες έχουν συναφθεί συμβάσεις για την αποφυγή της διπλής φορολογίας εισοδήματος. Ο πιο πάνω τρόπος φορολογίας των κερδών της Ε.Π.Ε. ισχύουν για τα κέρδη που προκύπτουν από ισολογισμούς που κλείνουν με 30 Ιουνίου 1992 και μετά (Υπ. Οικον. 1067972/10404/ΠΟΛ. 1121/13.7.92 διαταγή).

Περαιτέρω με το άρθρο 8 του Ν.3091/2002 καταργείται η αφαίρεση της επιχειρηματικής αμοιβής των διαχειριστών εταίρων  της Ε.Π.Ε., με συνέπεια το σύνολο των κερδών της Ε.Π.Ε. να φορολογείται με συντελεστή 35%. Οι νέες αυτές διατάξεις έχουν εφαρμογή για τις διαχειριστικές χρήσεις της Ε.Π.Ε. που αρχίζουν από 1.1.2003 και μετά.

Xρονική περίοδος προκύψεως του εισοδήματος

Με τις διατάξεις του άρθρου 104 του Ν.2238/1994 καθορίζεται η χρονική περίοδος προκύψεως του εισοδήματος, αναλόγως της κατηγορίας τηρήσεως βιβλίων που προβλέπονται από τον Κ.Β.Σ.

Ειδικότερα:

Α. Στα νομικά πρόσωπα κερδοσκοπικού χαρακτήρα, τα οποία από το νόμο (άρθρο 4 παρ.2 του Π.Δ. 186/1992) υποχρεούνται να τηρούν βιβλία τρίτης κατηγορίας του Κ.Β.Σ., είτε λόγω νομικής μορφής (ανώνυμες εταιρίες, εταιρίες περιορισμένης ευθύνης, αλλοδαπές Α.Ε. και Ε.Π.Ε.), είτε από τον κύκλο των εργασιών ή οικειοθελώς τηρούν αυτά, ως χρονική περίοδος προκύψεως του εισοδήματος λαμβάνεται το διαχειριστικό έτος ή εταιρική χρήση, η οποία συμπίπτει  με το ημερολογιακό έτος μόνον όταν ο ισολογισμός κλείνεται την 31η Δεκεμβρίου κάθε έτους.

Β. Στα λοιπά νομικά πρόσωπα, ως χρονική περίοδος προκύψεως του εισοδήματος λαμβάνεται το ημερολογιακό έτος.

Διάρκεια διαχειριστικής περιόδου.

Η διαχειριστική περίοδος περιλαμβάνει κατά κανόνα δωδεκάμηνο χρονικό διάστημα.

Η ετήσια διάρκεια της διαχειριστικής περιόδου καθιερώνεται από τις ακόλουθες διατάξεις :

Α. Από τη διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 29 του Ν.2238/1994 σύμφωνα με την οποία η διαχειριστική περίοδος περιλαμβάνει δωδεκάμηνο χρονικό διάστημα. Κατ’ εξαίρεση, η διαχειριστική περίοδος ενάρξεως μπορεί να περιλαμβάνει και μικρότερο ή μεγαλύτερο του δωδεκαμήνου, όχι όμως και πλέον των είκοσι τεσσάρων μηνών.

Eκπιπτόμενες δαπάνες

Για την εξεύρεση καθαρού εισοδήματος αφαιρούνται από τα ακαθάριστα έσοδα οι αναγνωριζόμενες από τις διατάξεις του άρθρου 31 του Ν.2238/1994 δαπάνες απόκτησης του εισοδήματος, οι οποίες αφορούν τις εμπορικές γενικά επιχειρήσεις. Επομένως, για την εξεύρεση του καθαρού κέρδους των νομικών προσώπων κερδοσκοπικού χαρακτήρα, είτε αυτό προέρχεται από καθαρώς εμπορικές εργασίες ή από επενδύσεις κεφαλαίου σε ακίνητα ή κινητές αξίες, θα αφαιρείται κάθε δαπάνη που έγινε για την απόκτηση εισοδήματος. Οι δαπάνες αυτές αναφέρονται περιοριστικά στο νόμο και   συνεπώς πέρα των δαπανών αυτών καμία άλλη δαπάνη δεν μπορεί να αναγνωρίζεται προς έκπτωση από τα ακαθάριστα έσοδα των νομικών προσώπων.