Η  είσοδος, διαμονή και κοινωνική ένταξη υπηκόων τρίτων χωρών στην Ελληνική Επικράτεια ρυθμίζεται από το Ν. 3386/2005 (ΦΕΚ Α 212/23.8.2005).

Με βάση τους ορισμούς που ο ίδιος νόμος προβλέπει:

α. Αλλοδαπός είναι το φυσικό πρόσωπο που δεν έχει την ελληνική ιθαγένεια ή που δεν έχει ιθαγένεια.

β. Υπήκοος τρίτης χώρας είναι το φυσικό πρόσωπο που δεν έχει την ελληνική  ιθαγένεια ούτε την ιθαγένεια άλλου κράτους - μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης  κατά την έννοια του άρθρου 17 παράγραφος 1 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας.

δ. Άδεια διαμονής είναι κάθε είδους πιστοποίηση που παρέχεται από τις ελληνικές αρχές και με βάση την οποία επιτρέπεται σε υπήκοο τρίτης χώρας να διαμένει νόμιμα στην Ελληνική Επικράτεια, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 1 παράγραφος 2 περίπτωση α` του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1030/2002 του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 2002 «Για την καθιέρωση αδειών διαμονής ενιαίου τύπου για τους υπηκόους τρίτων χωρών» (ΕΕ L 157/15.6.2002).

Θεώρηση εισόδου (VISA) – (άρθρο 6 του νόμου)

Η λήψη θεώρησης εισόδου (VISA) αποτελεί προϋπόθεση για την είσοδο υπηκόων τρίτης χώρας στην Ελληνική Επικράτεια και το προαπαιτούμενο για την υποβολή αίτησης και για την χορήγηση άδειας διαμονής.

Η θεώρηση εισόδου χορηγείται από την προξενική αρχή, στην οποία υπάγεται ο τόπος κατοικίας του υπηκόου τρίτης χώρας, αφού ληφθούν υπόψη λόγοι που αφορούν ιδίως στη δημόσια τάξη και ασφάλεια της Χώρας και τη δημόσια υγεία και διακρίνεται σε θεώρηση βραχείας διαμονής (θεώρηση "Schengen") και σε θεώρηση μακράς διαμονής (εθνική θεώρηση).

Η εθνική θεώρηση εκδίδεται βάσει των αντίστοιχων για την άδεια διαμονής νομοθετικών ρυθμίσεων του παρόντος και η διάρκεια της συναρτάται, κατά περίπτωση, με εκείνη της προβλεπόμενης διαμονής.

Υπήκοοι τρίτων χωρών, που δεν έχουν υποχρέωση θεώρησης εισόδου, επιτρέπεται να εισέρχονται και να παραμένουν στην Ελληνική Επικράτεια μέχρι τρεις μήνες συνολικά ή τμηματικά εντός διαστήματος έξι μηνών από την ημερομηνία της πρώτης εισόδου.

Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, Θεώρηση εισόδου επιτρέπεται να χορηγηθεί από τις υπηρεσίες ελέγχου διαβατηρίων κατά την άφιξη του υπηκόου τρίτης χώρας στο σημείο εισόδου, ύστερα από απόφαση του Υπουργού Δημόσιας Τάξης.

Άδεια διαμονής – δικαίωμα διαμονής

Το δικαίωμα διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών που εισέρχονται νόμιμα στην Ελλάδα, για έναν από τους λόγους του νόμου αυτού, τελεί υπό τις εξής προϋποθέσεις (άρθρο 10 του Νόμου):

α) Να είναι κάτοχοι ισχύοντος διαβατηρίου ή άλλου ταξιδιωτικού εγγράφου που  αναγνωρίζεται από διεθνείς συμβάσεις.

β) Να μη συντρέχει κίνδυνος για τη δημόσια τάξη και ασφάλεια.

γ) Να μην αποτελούν κίνδυνο για τη δημόσια υγεία. Οι μόνες ασθένειες που μπορούν να δικαιολογήσουν άρνηση εισόδου ή του δικαιώματος διαμονής είναι εκείνες που προβλέπονται από την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, καθώς και άλλες λοιμώδεις, μεταδοτικές ή παρασιτικές ασθένειες, οι οποίες επιβάλλουν τη λήψη μέτρων για την προστασία της δημόσιας υγείας.

δ) Να διαθέτουν πλήρη ασφάλιση ασθένειας, για το σύνολο των κινδύνων που καλύπτονται για τους ημεδαπούς.

ε) Να διαθέτουν πόρους για την κάλυψη των εξόδων επιστροφής τους στη Χώρα προέλευσης. Σε περίπτωση που για την επιστροφή τους προκαλείται δημόσια δαπάνη, υποχρεούνται να την καλύψουν.

Υπάρχουν οι παρακάτω κατηγορίες αδειών διαμονής:

Α)  Άδεια διαμονής για εργασία:

Α1. Εξηρτημένη εργασία ή παροχή υπηρεσιών ή έργου

Α2. Εποχιακή εργασία

Α3. Στελέχη εταιριών

Α4. Προσωρινή μετακίνηση για παροχή υπηρεσίας

Α5. Αθλητές Προπονητές

Α6. Μέλη καλλιτεχνικών συγκροτημάτων

Α7. Πνευματικοί δημιουργοί

Α8. Μέλη ξένων αρχαιολογικών σχολών

Β)  Άδεια διαμονής για ανεξάρτητη οικονομική δραστηριότητα:

Β1. Ανεξάρτητη οικονομική δραστηριότητα

Β2. Ανάπτυξη επενδυτικής δραστηριότητας

Γ)  Άδεια διαμονής για ειδικούς λόγους:

Γ1. Σπουδές

Γ2. Επαγγελματική κατάρτιση

Γ3. Υπότροφοι Ειδικά προγράμματα

Γ4. Σπουδές σε στρατιωτικές σχολές

Γ5. Απόκτηση ιατρικής ειδικότητας

Γ6. Οικονομικά ανεξάρτητα άτομα

Γ7. Ενήλικα τέκνα διπλωματικών υπαλλήλων

Γ8. Υπηρετικό προσωπικό διπλωματικών αποστολών

Γ9. Ανταποκριτές ξένου τύπου

Γ10. Λειτουργοί γνωστών θρησκειών

Γ11. Αθωνιάδα Σχολή

Γ12. Σπουδή, γνωριμία και άσκηση του μοναχικού βίου

Γ13. Αρχηγοί οργανωμένων ομάδων τουρισμού

Γ14. Ερευνητές

Δ)  Άδεια διαμονής για εξαιρετικούς λόγους:

Δ1. Ανθρωπιστικοί

Δ2. Δημόσιο Συμφέρον

Δ3. Θύματα εμπορίας

Ε)  Άδεια διαμονής για οικογενειακή επανένωση:

Ε1. Μέλη οικογένειας υπηκόου τρίτης χώρας

Ε2. Αυτοτελής άδεια διαμονής μελών οικογένειας υπηκόου τρίτης χώρας

Ε3. Μέλη οικογένειας Έλληνα ή πολίτη Ε.Ε.

ΣΤ)  Άδεια διαμονής αόριστης διάρκειας.

Ζ)    Άδεια διαμονής επί μακρόν διαμένοντος.